مهندسی ژنتیک چیست؟

پیشرفت در هر رشته ی علمی، وابسته به تکنیک ها و روش های دردسترس است که محدوده و مهارت آزمایش هایی که ممکن است اجرا شود را توسعه می دهد. بیش از 35 سال گذشته یا بیشتر این موضوع در شیوه ای تماشایی با ظهور مهندسی ژنتیک ثابت شد. این رشته به سرعت رشد کرد تا جایی که امروزه در بسیاری از آزمایشگاه های سراسر جهان، جدا کردن یک قطعه دی ان ای معین از ژنوم یک ارگانیسم، تعیین کردن توالی پایه آن و ارزیابی عملکردش امری عادی است. هم اکنون این رشته در دیگر برنامه های کاربردی شامل تشریح قانونی نمونه های صحنه ی جرم، اختلافات پدربودگی، تشخیص پزشکی ، نقشه یابی ژنوم وتوالی یابی و صنعت بیوتکنولوژی استفاده می شود. آن چه که درباره ی تکنولوژی دستکاری ژنی مشخصا برجسته است، این است که، بدون نیاز به مقدار زیادی تجهیزات یا منابع خارج از محدوده یک آزمایشگاه تحقیقاتی مجهز به سهولت در دسترس شخص دانشمندان است. اگر چه این تکنولوژی در سال های اخیر، هنگامی که پروژه های توالی یابی ژنوم بر پا شد بیشتر نیازمند تجهیزات گشت، اما هنوز تقریبا به وسیله ی تمام جوامع علوم زیستی در شکل های دیگر قابل وصول است.

اصطلاح مهندسی ژنتیک غالبا تا اندازه ای برانگیزاننده یا حتی پیش پا افتاده به نظر می رسد اما این اصطلاحی است که بیشتر مردم آن را به رسمیت شناخته اند. البته اصطلاحات دیگری وجود دارند که می توانند برای توصیف این تکنولوژی استفاده شوند، که شامل دستورزی ژن، کلونینگ ژن، تکنولوژی دی ان ای نوترکیب، اصلاح ژنتیکی و ژنتیک جدید است. همچنین تعاریف قانونی وجود دارد که در اداره ی نظم دهنده ی مکانیسم ها در کشورهایی که مهندسی ژنتیک اجرا می شود، استفاده می شود.
اگر چه تکنیک های متنوع و پیچیده ای مورد بحث است ، اما قواعد اصلی دستورزی ژنتیکی به طور معقولانه ای ساده هستند. فرضیه ای که این تکنولوژی بر مبنای آن پایه گذاری شده این است که اطلاعات ژنتیکی که با دی ان ای رمز گذاری شده و در قالب ژن ها قرار گرفته اند ، منبعی است که می تواند به طرق گوناگون برای رسیدن به اهداف معین در دانش و علم پزشکی نظری و عملی ، دستورزی شود. حوزه های بسیاری هستند که دستورزی ژنتیکی در آنها مفید است، شامل موارد ذیل:
تحقیقات بنیانی بر روی ساختمان و عملکرد ژن
تولید پروتئین های سودمند با روش های جدید
تولید حیوانات و گیاهان ترانسژنیک
تشخیص طبی و معالجه
آنالیز ژنوم با توالی یابی دی ان ای
در مقالات آینده از مرکز آموزش بیوانفورماتیک نصر ما به برخی از روش هایی که از طریق آن دستورزی ژنتیکی با این حوزه ها مشارکت می کند ، اشاره خواهیم کرد.
نقطه اتکاء دستورزی ژنتیکی ، توانایی جدا کردن یک توالی دی ان ای از ژنوم است. این ماهیت کلونینگ ژن است و می تواند مانند یک دوره ی چهار مرحله ای فرض شود. اجرای موفق این مراحل ، یک توالی دی ان ای معین ، که بعدا ممکن است برای یک سری اهداف گوناگون استفاده شود را، در دسترس مهندس ژنتیک قرار می دهد. یک مقایسه ی مفید این است که کلونینگ ژن به عنوان یک نوع کشاورزی مولکولی ، توانا به تولید مقدار زیادی (در مهندسی ژنتیک این میزان به معنی چند میکروگرم یا چند میلی گرم است) از یک توالی دی ان ای مشخص ، در نظر گرفته می شود. حتی در عصر پروژه های توالی یابی با مقیاس وسیع ، توانایی جدا کردن یک توالی ژنی مشخص هنوز یک وجه اصلی در دستورزی ژنی است ، که در آزمایشگاه های تحقیقاتی سراسر جهان روزانه انجام می شود.
یک وجه ژنتیک جدید که دلیلی برای نگرانی ارائه می دهد ، بحث در حیطه کاربردهای بالقوه این فن آوری است. اصطلاح اخلاق در ژنتیک برای توصیف مشکلات اخلاقی که در ژنتیک مدرن وجود دارد ساخته شده است، که به احتمال زیاد از نظر رقم و پیچیدگی ارتقا می یابد و مانند تکنولوژی مهندسی ژنتیک پیشرفته می شود. استفاده از حیوانات و گیاهان ترانسژنیک ، بررسی ژنوم انسان ، ژن درمانی و موارد دیگر ، نه فقط برای دانشمندان بلکه برای مردم از هر نظر مورد توجه هستند. پیشرفت های اخیر در غذاهای اصلاح ژنتیکی شده ، یک واکنش شدید عمومی را بر علیه این تکنولوژی برانگیخته است. پیشرفت های گسترده در کلونینگ ارگانیسم ها و در عرصه هایی مثل لقاح در شیشه و پیوند عضو بیگانه ، تردید های بیشتر را از بین می برد. اگر چه کلونینگ ارگانیسم دقیقا بخشی از تکنولوژی مهندسی ژنی نیست ، اما ما ابعاد آن را جلوتر در این کتاب بررسی خواهیم کرد به این دلیل که این موضوع یک عرصه ای است که بیشتر مورد توجه است و می تواند در معنای وسیعترش مهندسی ژنتیک به حساب آورده شود. تحقیق بر روی سلول های بنیادی و مزایای بالقوه ی درمانی که این تحقیق ممکن است موجب آن شود ، سطح دیگری از این مهم است که قسمتی از پیشرفت کلی در تکنولوژی ژنتیک می باشد.
با تخمین زدن همه ی ارزش های بالقوه و مزایا به نظر می رسد که اگر ما بتوانیم مهندسی ژنتیک را برای منافع بشری استفاده کنیم و از سوء استفاده کردن از این تکنولوژی اجتناب کنیم اغلب با پیشرفت علمی توام است

مرکز آموزش بیوانفورماتیک نصر

error: Content is protected !!
X