مروری بر مفهوم اطلاعات

کار تمامی حرفه ها از جمله پزشکی ، حقوق، بازرگانی و خدمات اجتماعی بر اطلاعات متکی است. با وجود پراکندگی،گستردگی و ماهیت بنیادی ، مفهوم اطلاعات بدرستی درک نمی شود و در نتیجه هرکس مایل است اطلاعات را از چشم انداز خود نگاه کرده بر جنبه های گسترده تر زمینه اطلاعات که به رشته خاصی مربوط است و یا به فعالیتها و علایق حرفه ای شخص ارتباط دارد توجه کند.هر رشته ای به ویژگیهایی از اطلاعات یا بر جنبه هایی از فرایند انتقال اطلاعات تکیه میکند.
واژه اطلاعات معانی چندگانه ای دارد.افراد مختلف در رشته های مختلف به شیوه های متفاوت ان را به کار میبرند.هم خوانی و هماهنگی اندکی در نحوه کاربرد وتعریف این واژه وجود دارد.بعضی انرا فراورده عمل سحرامیز ذهن میدانند.برخی دیگر نظامهای اطلاع رسانی بوجود می اورند تا نیازهای خاصی را براورده سازد واطلاعات را به منزله خدمت و فایده ان نظامها میدانند.عده ای انرا کالای تهیه شده برپایه درخواست وبصورت محصولی خدماتی میبینند.گرچه توافقی در باب معنای اطلاعات وجود ندارد ولی نقش کلیدی ان در جامعه امروز بی هیچ گفتگو مورد پذیرش است.
فیلسوفان از ارسطو به بعد در راه تمایز میان مفاهیم مرتبط اندیشه، داده، اطلاعات، و دانش تلاش ورزیده اند.گویند اندیشه کوچکترین واحد خرد است،داده ها مجمو عه ای از نمادهای بیانگر فعالیتها و رویدادهاست، اطلاعات را میتوان چیزی دانست که اندیشه ها را منتقل میکند یا میتوان انرا داده های برگزیده و دستکاری شده شمرد، دانش اطلاعات پردازش شده ای است که در چارچوب عقلی و یادگیری فرد تغییری بوجود اورده است.بدیهی است که این مفاهیم تعاریفی دایره وار استو بطور وضوح نمیتوان بین اندیشه، داده، اطلاعات، ودانش فرقی قایل شد.با وجود این میتوان اطلاعات را مفهومی اولیه مانند انرژی، نیروف جاذبه و….به شمار اورد.هر کس بصورت شهودی هر یک از این مفاهیم را درک میکنداما تعاریف کافی برای انها وجود ندارد.نبود تعریفهای دقیق افراد را از مطالعه ویژگیها، رفتارها و روابط متقابل این مفاهیم باز نداشته و در نتیجه درک بهتر، این مفاهییم شهودی به حد کافی مهار و سنجش پذیر شدهو در خدمت جامعه قرار گرفته است، برای اطلاعات هم وضع مشابهی میتوان بوجود اورد.
کلود شانون تعریف ریاضی وار دقیقی از اطلاعات با اصطلاح هایی کمی بعمل اورد، معنای اطلاعات در نظریه شانون عبارت است از کمی کردن آن به منظور ارسال نشانه های درست، در این مدل تمام فرایندهای ارتباطی در پنج بخش تعمیم می یابد:

الف) منبع اطلاعاتی پیامهای تولید میکند که به مقصد گیرنده ارسال میشود
ب) فرستنده به نحوی بر پیام اثر میگداردتا نشانه ای مناسب برای ارسال در یک کانال منتخب تولید کند
ج)کانال وسیله ای جهت ارسال نشانه از فرستنده به گیرنده
د) گیرنده نشانه ها را دریافت و به صورت اطلاعات رمز گشایی میکند
ه) مقصد شخص یا چیزی است که پیام به قصد او ارسال میشود

میان اطلاعات شانون بر اندازه منبع یا مجموعه پیامهای احتمالی استوار است که سرانجام پیام مناسب از ان انتخاب و ارسال میشود.میتوان ظرفیت کانال را بر حسب مقدار اطلاعاتی که میتواند ارسال کند شرح داد ، این ساده ترین شکل ارتباط است یعنی ارسال نشانه ها بدون توجه به انچه که ارسال میشود یا این که برای گیرنده در مقصد تا چه اندازه کار امد است.بهر حال با انکه این مفهوم از ارتباط محدود است برای اولین بار اطلاعات یا به بیان دقیق تر جریان نشانه ها توانست اندازه گیری شود.نظریه شانون در معنای محدودش یک ضابطه مندی بی نظیر بوده ودر کاربردهایش توانمند است.
بعد از شانون وارن ویور هشدار داد که در نظریه شانون اطلاعات به مفهومی خاص به کار میرود و نباید انرا با کاربرد معمولی این مفهوم اشتباه کرد بویژه اطلاعات را نباید با معنا اشتباه کرد.محدود کردن بررسی اطلاعات به تعریف محدود به کار رقته در نظریه شانون کافی نخواهد بود، معنای پیام ارسالی و چگونگی دریافت و کاربرد ان برای هر کسی که به ارتباطات و اطلاعات علاقمند است مسیله ای است مجاز وموجه.
ویور ملاحظه کرد که در پرداختن به ارتباطات و انتقال اطلاعات سطوح سه گانه ای از مشکلات وجود دارد:

الف) مسایل فنی یا فیزیکی: مسایل مهندسی مربوط به ارسال رمزها، پیامها یا نمادها
ب) مسایل معنایی به دقتی مربوط است که نمادهای ارسالی بدان وسیله معنای مورد نطر را میرساند ، در این جا بر واژه های بکار رفته در پیام و تفسیرو تفسیر ومعنا از سوی گیرنده در مقایسه با معنای مورد نظر فرستنده تأکید میشود(واژه ها جنبه معنایی متفتوتی دارند)
ج) مسایل اثر بخشی یا رفتاری: این مسیله به تأثیر پیام منتقل شده توجه دارد و به موقعیتی مربوط است که اطلاعات منقل شده از فرستنده به گیرنده بر برخی رفتارهای مورد نظر در فرد اثر گذارد.

روشن است که حتی اگر مسایل سطوح فنی و معنایی حل شود هیچ ضمانتی برای به بار امدن نتیجه دلخواه نخواهد داشت.مسایل رفتاری به عواملی وابسته است که نظام اطلاع رسانی به هیچ وجه مهار انها را در دست ندارددر عین حال نتیجه رفتاری هدف نهایی هر نوع ارتباط اثر بخش است.
اما گذشته از فلسفه و نظریه های ارایه شده در خصوص اطلاعات وبرای ارایه تعریفی ساده تر ابتدا باید داده را تعریف کرد.داده ها گروهی از نمادها(کلمات، اعداد و نمودارها) هستند که رخدادها را نشان میدهند .داده ها حقایقی هستند که از طریق مشاهده و تحقیق بدست می آیندو سرانجام مواد خام واولیه ای هستند که پردازش نشده اند .داده ها از منابع داخلی ویا خارجی گرفته شده و برای شکل دهی اطلاعات باید پردازش شوند اما باید توجه داشت پردازش داده ها به تنهایی باعث تولید اطلاعات نمی شود.
اطلاعات عبارت است از داده پردازش شده ای که گیرنده پیام ان را تفسیر و درک کند.باید توجه داشت شخصی که اطلاعات را میفرستد انرا تغیر شکل میدهد.از انجا که فرایند تفکر و فهم افراد متفاوت است پیام میتواند معانی مختلفی داشته باشد.برای تبدیل داده هابه اطلاعات باید داده ها تحلیل ، خلاصه یا پردازش شوند، تنها کاربر میتواند تعیین کند که یک گزارش حاوی اطلاعات و یا فقط داده های پردازش شده است.
در یک جمله اطلاعات داده های پردازش شده ای هستند که منجر به تغییر رفتار انسان میشوند.ارزش اطلاعات ناشی از تغییر در چگونگی تصمیم گیریهاست و اطلاعات مناسب به انهایی گفته میشود که باعث بهبود تصمیم ها شود.
ویژگیهای اطلاعات مناسب

الف) به موقع بودن: تنها از اطلاعاتی استفاده میشود که به موقع ابلاغ شوند، تأخیر در جمع آوری، پردازش وارسال اطلاعات موجب تبدیل انها به گزارشهای بی مصرف میشود.
ب) مناسبت: اطلاعات باید در حوزه فعالیت کاربر بوده و با وظایف وی مرتبط باشند.
ج) دقت: دقت باعث اعتماد برای مصرف اطلاعات میشود.در دنیای اطلاعات چیزی به نام دقت محض معنا ندارد. افزایش سطح دقت باعث افزایش هزینه شده ولی ضرورتا باعث افزایش ارزش اطلاعات نمی شود.
د) جزییات: اطلاعات باید دارای حداقل موارد جزیی باشد، وجود هر حرف اضافه به معنای پردازش بیشتر، تحلیل اضافه تز، اشغال فضای بیشترو در نتیجه اخذ تصمیم های بی ارزشتر
ه) تکرار: اطلاعات باید به دفعاتی که به نوع تضمیم یا فعالیت مربوط است تولید شوند.
و) قابلیت فهم: تولید کننده اطلاعات باید از دانش فنی وسطح معلومات و خصوصیات فردی دریافت کننده اگاهی کافی داشته باشد و اطلاعاتی متناسب با وی تولید کند

مرکز آموزش بیوانفورماتیک نصر

error: Content is protected !!
X